Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Koninie

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie II W 172/23 Sąd Rejonowy
w T. uznał obwinionego S. W. (1) za winnego tego, że w dniu 9 czerwca 2022 roku będąc właścicielem lasu znajdującego się na działce nr (...) obręb geodezyjny Ż. gm. K., dokonał wyrębu drzewa niezgodnie
z Uproszczonym Planem Urządzenia L., tj. wykroczenia z art. 158 § 1 k.w. w zw.
z art. 9, 13 i 23 ust. 4 Ustawy o Lasach.

Za wykroczenie to na podstawie art. 158 § 1 k.w. Sąd wymierzył obwinionemu grzywnę w kwocie 250,00 złotych. Ponadto na podstawie art. 119 § 1 k.p.w. Sąd obciążył obwinionego zryczałtowanymi wydatkami postępowania w kwocie 120 złotych i wymierzył mu opłatę w kwocie 30 złotych.

Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca obwinionego, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, w oparciu o przepisy art. 109 k.p.w. w zw. z art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. oraz art. 427 k.p.k., obrońca zarzucił:

1)  błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że:

- obwiniony dokonał wyrębu drzewa niezgodnie z Uproszczonym Planem Urządzenia L., pomimo, że nie badano miąższości drzew wyciętych, ani stanu miąższości drzew na działce obwinionego przed dniem 9.06.2022 roku,

- wycięcie 8 drzew w dużym 82-arowym lesie dokonane przez obwinionego doprowadziło do znacznego przerzedzenia drzewostanu i spowodowało luki
w drzewostanie niezgodnie z (...), który nie definiuje luk w drzewostanie,

- pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, poddany prawidłowej ocenie nie dawał podstaw do takich ustaleń lub zaniechania ustaleń w kształcie przyjętym przez Sąd I instancji;

2) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, tj.:

a) art. 8 k.p.w. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć w sprawie wątpliwości na niekorzyść obwinionego,

b) art. 8 k.p.w. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez ocenę wiarygodności uczestników postępowania i poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie dowolnie przeprowadzonej oceny dowodów, dokonanej wbrew zasadom prawidłowego rozumowania, wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, nieuwzględnieniu okoliczności sprawy korzystnych dla obwinionego, nienależytej analizie i ocenie poszczególnych dowodów, a mianowicie przyjęcie, że:

- obwiniony dokonał wyrębu drzewa niezgodnie z Uproszczonym Planem Urządzenia L.,

- wycięte drzewa nie wpisywały się w zabieg trzebieży późnej,

- wyjaśnienia obwinionego i świadka I. W. są niewiarygodne
w części, w jakiej podali, że usunięcie drzew w dniu 9.06.2022 roku w ilości 8 sztuk sosny z lasu stanowiącego własność obwinionego, dokonano zgodnie
z zapisami uproszczonego planu urządzenia lasu ( (...)) obejmującego ten obszar oraz że obwiniony nie był informowany w 2021 roku, iż kolejna wycinka drzew będzie skutkowała odmową zalegalizowania wyciętego drzewa,

- zeznania świadków P. P. i S. W. (2) są wiarygodne, podczas gdy wszelkie swoje oceny wyrażali oni wyłącznie „na oko”, bez obliczeń miąższości drewna i pomiarów luk w drzewostanie, bez weryfikowania stanu i jakości wyciętych drzew.

W oparciu o powyższe zarzuty, obrońca obwinionego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie obwinionego od popełnienia przypisanego mu czynu, ewentualnie w przypadku nie podzielenia tego wniosku obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd odwoławczy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się niezasadna, jednakże celowa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ocena dowodów przeprowadzonych w toku postępowania pozostaje pod ochroną prawa procesowego (art. 7 k.p.k.) gdy zostaje poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.). Sąd winien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy przemawiające zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.) oraz wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy orasz doświadczenia życiowego uargumentować swoje przekonanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k.). W ramach realizacji zasady zawartej w art. 7 k.p.k. sąd ma, bowiem prawo uznać za wiarygodne zeznania świadka (lub wyjaśnienia oskarżonego), co do niektórych przedstawionych przez niego okoliczności, pod warunkiem jednak, że swoje stanowisko w tej kwestii w sposób przekonujący uzasadnił. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu obrońcy, iż Sąd Rejonowy ocenił wiarygodność dowodów
w sposób dowolny oraz wbrew zasadom prawidłowego rozumowania i wskazaniom wiedzy doświadczenia życiowego, Sąd odwoławczy pragnie wskazać, iż dowody te zostały ocenione przez Sąd I instancji w sposób zgodny z wytycznymi unormowanymi w art. 7 k.p.k. Sąd Rejonowy dokonał oceny zeznań zarówno świadków, jak
i obwinionego, w zestawieniu z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym, a ocena ta nie może zostać uznana za arbitralną.

W tym miejscu wskazać też należy, że naruszenie zasady in dubio pro reo jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy sąd orzekający w sprawie rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec niemożliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Z orzecznictwa wynika, że zasada tłumaczenia wątpliwości na korzyść oskarżonego nie polega na obowiązku automatycznego wyboru najkorzystniejszej wersji wynikającej z materiału dowodowego sprawy. Jeżeli z tego materiału wynikają różne wersje zdarzenia, to nie jest to równoznaczne z zaistnieniem niedających się usunąć wątpliwości w rozumieniu art. 5 § 2 k.p.k. W takim przypadku, zgodnie z art. 7 k.p.k. sąd zobowiązany jest do dokonania ustaleń na podstawie swobodnej oceny dowodów. Dopiero, gdy po wykorzystaniu wszelkich dostępnych możliwości nie zostaną one usunięte należy je tłumaczyć w sposób korzystny dla oskarżonego. Jeżeli jednak sąd dokona stanowczych ustaleń, to w ogóle nie zachodzi potrzeba odwoływania się do przepisu art. 5 § 2 k.p.k., bo według tych ustaleń nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2003 r., VKK 72/03, LEX nr 83771). W niniejszej sprawie nie można mówić o naruszeniu zasady in dubio pro reo, bowiem Sąd I instancji nie miał żadnych wątpliwości, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynikało, iż obwiniony popełnił wykroczenie zarzucane mu we wniosku o ukaranie.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało bowiem niezbicie, że obwiniony dokonał wyrębu drzew niezgodnie z Uproszczonym Planem Urządzenia L.. Sąd odwoławczy podziela przy tym dokonaną przez Sąd I instancji ocenę zeznań świadków S. W. (2) i P. P., bowiem nie budzą one jakichkolwiek wątpliwości co do ich wiarygodności, a ponadto są ze sobą zbieżne, spójne i wzajemnie się uzupełniają. Sąd nie dostrzegł ponadto żadnych okoliczności, dla których świadkowie ci – jako pracownicy Nadleśnictwa – mieliby zeznawać na niekorzyść obwinionego. Świadkowie ci zgodnie zeznali, że wycinka drzew dokonana przez S. W. (1) była zbyt intensywna, choć drzewa zostały wycięte w różnych częściach lasu, powstały zbyt duże luki w zadrzewieniu. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że świadkowie ci wskazywali, iż obwiniony miał wiedzę na temat tego, w jaki sposób ma gospodarować swoim lasem. Już rok wcześniej bowiem, kiedy obwiniony dokonał wycinki 28 drzew i wówczas uzyskał ich legalizację, powziął informację od P. P., aby zaprzestał dalszej wycinki, z uwagi na konieczność wykonywania na tym terenie trzebieży późnej, zgodnie z zapisami
w Uproszczonym Planie Urządzenia L..

Odnosząc się natomiast do zarzutu obrońcy, iż Sąd Rejonowy poczynił istotne ustalenia faktyczne wyłącznie w oparciu o zeznania pracowników nadleśnictwa, którzy „na oko” ocenili, że obwiniony pozostawił zbyt duże luki w zadrzewieniu, należy podkreślić, że leśniczy już wcześniej mieli kontakt z obwinionym, kiedy to dokonał on wycinki drzew w ilości 28 sztuk oraz znali ten teren. Ponadto świadkowie ci posiadają fachową wiedzę w tej dziedzinie i cechują się doświadczeniem, wobec czego Sąd nie znalazł podstaw, aby odmówić wiarygodności dokonanej przez nich ocenie sposobu wyrębu drzew. Nie było zdaniem Sądu odwoławczego potrzeby zasięgania opinii biegłego na okoliczność badania miąższości drewna i pomiarów luk w drzewostanie, bowiem zeznania wymienionych świadków były wystarczające, aby poczynić ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie. W tym miejscu wskazać również należy – odnosząc się do twierdzeń obwinionego, iż drzewa poddane wycince były krzywe i niezdrowe – że zarówno P. P., jak i S. W. (2) zeznali, iż trudno ocenić stan korony tych drzew z uwagi na fakt, że na miejsce wycinki przybyli oni już po dokonanym wyrębie. Ponadto ze zdjęć dołączonych do akt postępowania nie wynika, aby wycięte przez obwinionego drzewa były skrzywione, czy zaatakowane przez choroby. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że obwiniony znał doskonale zapisy (...), wiedział już wcześniej o tym, że
w przypadku dalszej wycinki, nie będzie ona legalizowana. Ponadto w rozmowie
z P. P. obwiniony podnosił, że nie interesują go zapisy w (...)
i będzie ciął tak, jak będzie chciał.

Ustalona przez Sąd wersja zdarzeń, jeżeli tylko nie opiera się na ocenach dowolnych i jest logicznie poprawna, czyni zarzut błędu w ustaleniach faktycznych bezzasadnym. W przedmiotowej sprawie, uzasadnienie takiego zarzutu opiera się wyłącznie na ocenach dowolnych obrońcy, a tym samym apelacja stanowi dowolną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu. Wskazać należy, iż błąd w ustaleniach faktycznych, na który powołuje się apelujący może wynikać bądź z niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd braku), bądź z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (tzw. błąd dowolności). Żadnego jednak z tych błędów nie popełnił Sąd Rejonowy. Sąd ten nie tylko przeprowadził wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia dowody, w myśl art. 4 k.p.k. zbadał oraz uwzględnił wszystkie okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego, ale też w oparciu
o kryteria wskazane w art. 7 k.p.k. prawidłowo je ocenił.

W świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przez Sąd Rejonowy nie mogło budzić wątpliwości, że obwiniony S. W. (1) swoim zachowaniem wypełnił znamiona wykroczenia określonego w art. 158 § 1 k.w. Zgodnie z tym przepisem, właściciel lub posiadacz lasu, który dokonuje wyrębu drzewa w należącym do niego lesie albo w inny sposób pozyskuje z tego lasu drewno niezgodnie z planem urządzenia lasu, uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją określającą zadania z zakresu gospodarki leśnej albo bez wymaganego pozwolenia, podlega karze grzywny. Strona przedmiotowa wykroczenia polega na tym, że sprawca dokonuje wyrębu drzewa w należącym do niego lesie albo w inny sposób pozyskuje z tego lasu drewno niezgodnie z planem urządzenia lasu, uproszczonym planem urządzenia lasu – co miało miejsce w niniejszej sprawie, lub decyzją określającą zadania z zakresu gospodarki leśnej albo też bez wymaganego zezwolenia. W lesie należącym do obwinionego obowiązywał Uproszczony Plan Urządzenia L., który to dokument był w posiadaniu obwinionego. S. W. (1) miał zatem świadomość, że przy wycince drzew w należącym do niego lesie, winien kierować się wytycznymi zapisanymi w (...). Ponadto był informowany o tym przez P. P. podczas wyrębu dokonanego w 2021 roku. Mimo tej wiedzy, obwiniony dokonał wycinki drzew, objętych niniejszym postepowaniem, pozostawiając zbyt duże luki w zadrzewieniu, co w ocenie Sądu odwoławczego pozwoliło na przypisanie obwinionemu winy w zakresie czynu z art. 158 § 1 k.w.

Kierunek apelacji obrońcy obwinionego – co do winy, obligował Sąd odwoławczy do kontroli zaskarżonego orzeczenia, także co do orzeczonej wobec obwinionego kary (art. 447 § 1 k.p.k. w zw. z art. 109 k.p.w.).

W ocenie Sądu odwoławczego nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje przy tym charakter i okoliczności przypisanego obwinionemu czynu. Podkreślenia bowiem wymaga, iż obwiniony dokonał wycinki zaledwie ośmiu drzew z terenu należącego do niego lasu, a zatem biorąc pod uwagę dość niski stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez obwinionego wykroczenia oraz dodatkowo jego warunki osobiste, Sąd odwoławczy uznał, iż wystarczające w przedmiotowej sprawie będzie poprzestanie na stwierdzeniu sprawstwa obwinionego z jednoczesnym odstąpieniem na podstawie art. 39 § 1 k.w., od wymierzenia mu kary.

Wobec powyższych okoliczności, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok
w ten sposób, że na podstawie art. 39 § 1 k.w. odstąpił od wymierzenia kary wobec obwinionego za przypisane mu wykroczenie. W pozostałym zakresie natomiast utrzymano zaskarżony wyrok w mocy (na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w.).

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w. Sąd Okręgowy zwolnił obwinionego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowanych wydatków za postępowanie odwoławcze oraz od opłaty za obie instancje, z uwagi na jego trudną sytuację majątkową.

Agata Wilczewska