Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Koninie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 166/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Turku z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt II K 243/24

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

Obrońca oskarżonego w złożonej w terminie apelacji (k.190-191) zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

1.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na nieuprawnionym, oderwanym od ustalonego stanu faktycznego sprawy przyjęciu istnienia zamiaru bezpośredniego, z całkowitym pominięciem okoliczności, które ten typ zamiaru wykluczają, tj.:

a)  brak ustalenia zaistnienia jakichkolwiek okoliczności w dacie zawarcia umowy, które uniemożliwiałyby wykonanie zawartej umowy;

b)  pominięcie tego, że kiedy w toku wykonywania zawartej umowy okazało się, że oskarżony nie jest w stanie sprowadzić pojazdu zamówionego przez K. B. oferował pokrzywdzonemu wybór innego pojazdu, której to okoliczności pokrzywdzony nie kwestionował;

c)  pominięcie faktu, iż oskarżony zwrócił pokrzywdzonemu nadwyżkę w kwocie 1290 zł tytułem uiszczonej przez pokrzywdzonego zaliczki wpłaconej oskarżonemu na poczet ceny zamówionego samochodu, omyłkowo uiszczonej przez pokrzywdzonego w wyższej kwocie niż pierwotnie ustalono, zaś gdyby oskarżony zamierzał oszukać pokrzywdzonego, to nie zwróciłby kwoty, czerwiąc z tego tytułu większą korzyść majątkową;

d)  pominięcie faktu, że kontakt telefoniczny pokrzywdzonego z oskarżonym urwał się nie dlatego, że oskarżony osiągnął swój cel i uzyskał korzyść majątkową w postaci wpłaconej przez pokrzywdzonego zaliczki, a z racji zatrzymania oskarżonego celem odbycia kary pozbawienia wolności w innej sprawie;

e)  oskarżony zwrócił pokrzywdzonemu przekazane środki w kwocie 3870 zł tytułem wpłaconej zaliczki w całości oraz uiścił na jego rzecz dodatkową kwotę 1000 z jako rekompensatę dla pokrzywdzonego za czas oczekiwania na zwrot środków w pierwszym możliwym momencie, który przypadł już na etapie postępowania sądowego tylko dlatego, że dane pokrzywdzonego na które mógłby zwrócić żądaną kwotę a zostały mu udostępnione wcześniej, a o które to dane pokrzywdzonego wnioskował już w toku postępowania przygotowawczego, zaś sam zwrot środków pieniężnych przez oskarżonego był utrudniony z racji odbywania kary pozbawienia wolności przez oskarżonego i braku swobodnego dostępu do swojego rachunku bankowego;

2.  obrazę prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, iż oskarżony dobrowolnie zwrócił pokrzywdzonemu K. B. nadwyżkę uiszczonej przez pokrzywdzonego zaliczki, tj. pokrzywdzony wpłacił oskarżonemu kwotę 5160 zł tytułem zaliczki na zakup pojazdu marki a. (...), podczas gdy zaliczka miała opiewać na kwotę 3870 zł, a przecież gdyby oskarżony miał zamiar dopuścić się przestępstwa oszustwa i uzyskania korzyści majątkowej od K. B., to nielogicznym i nieznajdującym uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy byłoby zwracanie środków pieniężnych pokrzywdzonemu, a które to uchybienie doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd I instancji, iż oskarżony działał z zamiarem dopuszczenia się przestępstwa oszustwa.

Po upływie terminu do złożenia apelacji, w piśmie stanowiącym uzupełnienie braku formalnego poprzez podpisanie apelacji (k.197-202), obrońca postawiła dodatkowe zarzuty, które z uwagi na to, że brak zarzutów nie jest usuwalnym brakiem apelacji, potraktowano jako poszerzoną argumentację w odniesieniu do zarzutów złożonej apelacji (k.190-191), a dotyczy to postawionych po terminie do złożenia apelacji następujących zarzutów:

3.  obrazy prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegającą na bezpodstawnym i całkowicie dowolnym odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego przez Sąd I instancji formując błędne wnioski, iż twierdzenia oskarżonego, że zwrócił pokrzywdzonemu część pieniędzy stanowiły jego linię obrony i nie znalazły potwierdzenia w przedłożonych przez niego przelewach bankowych co stoi w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i zeznaniach złożonych na rozprawie z 6 grudnia 2024 r. gdzie pokrzywdzony wskazał, iż „pomyłkowo na wskazany rachunek przez oskarżonego wpłaciłem kwotę większą 5160 złotych, a 14.03.2024 r. oskarżony zwrócił mi tą nadwyżkę”, co potwierdza, iż oskarżony nie działał z zamiarem bezpośrednim uzyskania korzyści majątkowej;

4.  obrazy prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegającą na bezpodstawnym i całkowicie dowolnym odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego, który nie przyznając się do sprawstwa i winy, skutecznie negował fakt działania z tzw. oszukańczym zamiarem wprowadzenia w błąd K. B., a brak zwrotu zaliczki wpłaconej przez K. B. był spowodowany nie chęcią zatrzymania dla siebie wpłaconej przez pokrzywdzonego kwoty, a faktem, iż oskarżony został zatrzymany i osadzony w Zakładzie Karnym w K., celem odbycia kary wymierzonej w innym postępowaniu;

5.  obrazy prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegającą na pominięciu przez Sąd I instancji dowodów przedłożonych przez oskarżonego i załączonych do pisma zatytułowanego „wyjaśnienia do sprzeciwu z 21 sierpnia 2024 r.”, w których oskarżony przybliżył skalę prowadzonej, legalnej działalności gospodarczej oraz przedłożył szereg dokumentów potwierdzających zwrot środków swoim kontrahentom na rzecz których nie był w stanie wywiązać się ze zobowiązania lub nie był w stanie na czas wywiązać się ze zobowiązania, a która to analiza dokumentów prowadzi do konstatacji, iż oskarżony nie miał zamiaru popełnić przestępstwa oszustwa na rzecz K. B..

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy okazała się częściowo celowa i doprowadziła do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, chociaż z podniesionymi w niej zarzutami nie sposób się zgodzić.

Sąd odwoławczy w toku kontroli apelacyjnej nie dopatrzył się uchybień w ocenie dowodów, którą przeprowadził Sąd I instancji. Ocena dowodów przeprowadzonych w toku postępowania pozostaje pod ochroną prawa procesowego (art. 7 k.p.k.), gdyż została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.).Sąd wydał wyrok na podstawie analizy całokształtu ujawnionych w toku postępowania okoliczności, mających znaczenie dla przedmiotowego rozstrzygnięcia, wobec czego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie uchybia treści art. 410 k.p.k.

W konsekwencji tak dokonanej oceny dowodów, Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i przyjął, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił wszystkie znamiona przypisanego mu czynu.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że M. O. doprowadził K. B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym w kwocie 3870 zł w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Oskarżony wprowadził K. B. w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z umowy sprzedaży pojazdu marki A. (...).

Przy czym zauważenia wymaga, że stronę podmiotową przestępstwa stypizowanego w art. 286 § 1 k.k. stanowi zamiar bezpośredni. Jest to przestępstwo kierunkowe. Dla dokonania oszustwa nie ma znaczenia, czy sprawca w rzeczywistości osiągnął wspomnianą korzyść.

Odnotować należy także, iż charakterystyczny dla strony podmiotowej tego przestępstwa zamiar bezpośredni powinien obejmować zarówno cel działania sprawcy, jak i sam sposób działania zmierzającego do zrealizowania tego celu. Przypisanie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. wiąże się z wykazaniem, że sprawca obejmował swoją świadomością i zamiarem bezpośrednim kierunkowym wprowadzenie w błąd innej osoby oraz to, że doprowadza ją w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (zob. postanowienie SN z 4 stycznia 2011 r., III KK 181/10, OSNKW 2011, nr 3, poz. 27).

Zdaniem Sądu odwoławczego, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że M. O. działał z zamiarem bezpośrednim, kierunkowym.

Odnosząc się natomiast do postawionych w apelacji zarzutów, wskazać w pierwszej kolejności należy, że wprawdzie pokrzywdzony nie kwestionował tego, że oskarżony zaoferował mu wybór innego pojazdu, lecz zauważyć należy, że pomimo, iż K. B. nie przystał na tę propozycję, to zwrotu uiszczonej kwoty nie uzyskał. Apelujący pomija, iż, jak wynika z zeznań K. B., wprawdzie oskarżony mówił mu, że może wybrać sobie inny samochód, jednak nie proponował innych modeli, nie był także umówiony na wizytę w D., celem wybrania samochodu. Jak podkreślał pokrzywdzony, ze względu na utratę zaufania do M. O., dążył on wyłącznie do zwrotu wpłaconych pieniędzy, nie by zainteresowany innym pojazdem.

Ponadto Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom obrońcy nie pominął okoliczności w postaci zwrotu pokrzywdzonemu przez oskarżonego – najpierw nadwyżki zaliczki w kwocie 1290 zł, a następnie kwoty 3870 zł uiszczonej pierwotnie przez K. B. tytułem ceny wraz z rekompensatą za czas oczekiwania w wysokości 1000 zł.

Niemniej jednak zauważyć należy, że kwota 1290 zł nie była przedmiotem postawionego oskarżonemu zarzutu oszustwa, a fakt, iż zwrócił on pokrzywdzonemu nadwyżkę zaliczki w w/w kwocie nie przesądza o braku możliwości zrealizowania przez oskarżonego zamiaru oszustwa w odniesieniu do kwoty 3870 zł.

Nie należy bowiem tracić z pola widzenia, iż kwotę 3870 zł oskarżony zwrócił pokrzywdzonemu dopiero po zainicjowaniu przez niego postępowania karnego, to jest mając świadomość grożącej mu odpowiedzialności. Irrelewantna z tej perspektywy jawi się okoliczność czy zwrot ten został dokonany na etapie postępowania sądowego czy przygotowawczego. Istotny bowiem z tej perspektywy pozostaje fakt, że przedmiotowej sumy M. O. nie zwrócił niezwłocznie, pomimo wielokrotnych upomnień ze strony pokrzywdzonego. Okoliczność ta może mieć jednak znaczenie i została uwzględniona przez Sąd odwoławczy jako okoliczność wpływająca na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego.

Nie można zgodzić się także z apelującym co do tego, że oskarżony zaniechał podejmowania kontaktu z pokrzywdzonym ze względu na zatrzymanie, celem odbycia kary.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy wydruków prowadzonej korespondencji oraz spisu połączeń, oskarżony urwał kontakt z pokrzywdzonym przed złożeniem zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa (kwiecień 2024 r.), natomiast do Zakładu Karnego został przyjęty dopiero w dniu 21 maja 2024 r. (k. 84). Mając na uwadze powyższe, uwzględniając także charakter rozmów prowadzonych z K. B., nieustannie domagającym się zwrotu wpłaconych na poczet ceny pieniędzy, uznać należało, że oskarżony zaprzestał kontaktu z pokrzywdzonym niezależnie od jego osadzenia w zakładzie karnym.

W konsekwencji, zdaniem Sądu odwoławczego, Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe wnioski w odniesieniu do istnienia w zachowaniu oskarżonego zamiaru bezpośredniego oszustwa.

Ponadto, nie można z faktu prowadzenia przez oskarżonego legalnej działalności gospodarczej oraz z faktu zwrotu innym kontrahentom środków finansowych wywodzić przekonania o braku zamiaru popełnienia oszustwa na szkodę K. B., szczególnie w sytuacji, gdy prawidłowo dokonana przez Sąd Rejonowy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje na zrealizowanie przez oskarżonego wszystkich znamion przestępstwa stypizowanego w art. 286 § 1 k.k.

W opinii Sądu odwoławczego, Sąd I instancji dopuścił się jednak obrazy art. 115 § 2 k.k. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż społeczna szkodliwość czynu oskarżonego jest większa niż znikoma, co w konsekwencji doprowadziło do skazania oskarżonego. Sąd odwoławczy stwierdza, iż w świetle art. 115 § 2 k.k. społeczna szkodliwość czynu zarzucanego oskarżonemu jest znikoma, wobec czego Sąd uchylił zaskarżony wyrok i stosownie do dyspozycji art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego, uznając iż czyn zabroniony którego dopuścił się oskarżony nie stanowi przestępstwa.

Przez znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu jako przesłankę procesową przewidzianą w art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. należy rozumieć sytuację, gdy czyn w znaczeniu prawa karnego materialnego miał wprawdzie miejsce w rzeczywistości, wyczerpywał on znamiona typu czynu zabronionego określone w przepisach ustawy karnej, lecz jego stopień społecznej szkodliwości był znikomy i stąd też nie można było ocenić go jako czyn przestępny w świetle art. 1 § 2 k.k.

W przedmiotowej sprawie o znikomym stopniu społecznej szkodliwości czynu decydowała przede wszystkim wola zwrotu pokrzywdzonemu kwoty 3870 zł, której przejawy można dostrzec u oskarżonego już na etapie postępowania przygotowawczego (w postaci wniosku oskarżonego o wskazanie rachunku bankowego, na który winien dokonać zwrotu), finalny zwrot w/w sumy K. B. wraz z rekompensatą w kwocie 1000 zł, a w konsekwencji brak obiektywnej szkody po stronie pokrzywdzonego.

W przedmiotowej sprawie opisane powyżej przesłanki przemawiają za uznaniem, że czyn oskarżonego cechowała znikoma społeczna szkodliwość.

W świetle powyższego, Sąd odwoławczy orzekł jak w sentencji.

Wniosek

Obrońca oskarżonego wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu;

2.  ewentualnie, z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1, o wymierzenie oskarżonemu kary grzywny, bądź kary ograniczenia wolności polegającej na świadczeniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele publiczne;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutów zawartych w apelacji obrońcy w zakresie kwestionowania sprawstwa i winy oskarżonego, zatem wniosek o uniewinnienie okazał się niezasadny. Jednakże Sąd odwoławczy uznał, iż w świetle art. 115 § 2 k.k. społeczna szkodliwość czynu przypisanego oskarżonemu jest znikoma, wobec czego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonego M. O..

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Ocena społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Z uwagi podniesione wyżej okoliczności, nie sposób w ocenie Sądu odwoławczego uznać, by w oparciu o dyrektywy zawarte w art. 115 § 2 k.k., społeczna szkodliwość czynu przypisanego oskarżonemu była wyższa niż znikoma.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

I.

Konieczność umorzenia postępowania

☒ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

Sąd I instancji dopuścił się obrazy art. 115 § 2 k.k. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż społeczna szkodliwość czynu oskarżonego jest większa niż znikoma, co w konsekwencji doprowadziło do skazania oskarżonego. Prawidłowa ocena zachowania oskarżonego, dokonana w oparciu o przesłanki określone w art. 115 § 2 k.k. doprowadziła do uznania, iż społeczna szkodliwość czynu przypisanego oskarżonemu jest znikoma, wobec czego Sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego.

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

III.

Sąd odwoławczy na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763 z późn. zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. J. kwotę 840 zł + VAT, tj. kwotę 1.033,20 zł z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd orzekł na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k., obciążając nimi Skarb Państwa.

7.  PODPIS

Agata Wilczewska